Report.az dünyada yeganə tam görmə məhdudiyyətli aktrisa, ƏSA teatrının əməkdaşı Günay Məmmədova ilə müsahibəni təqdim edir:
- Günay xanım, qaranlığa qalib gəlmək necə bir hissdir? Mən sizi, birinci növbədə, qaranlığa qalib gəlmiş adam kimi qəbul edirəm.
- Bəli, mən özüm də belə hesab edirəm. Çünki bu qədər çətinliyə qalib gəlmişəmsə, deməli, qaranlığa da qalib gəlmişəm. Həm də bu ona görə lazım idi ki, mənim qalib gəlməkdən başqa yolum qalmamışdı.
- Ümumiyyətlə, sizin üçün əsas motivasiya mənbəyi nədir?
- Mən buna motivasiya deməzdim. Bu, sadəcə, həyata olan, yaşamağa, Allaha olan sevgidir. Mənim övladım var, birinci onu düşünürəm, çünki mən bir anayam. Mənim ailəm varsa, deməli, müəyyən öhdəliklərim var. Bunlar hamısı mənim çiynimdədir, bunların öhdəsindən kim gəlməlidir? Mən! Bu, reallıqdır və bunun heç bir motivasiyaya ehtiyacı yoxdur. Bunlar mənim həyatımın önəmli parçasıdır və mən həm onlara, həm də cəmiyyətə sübut etməli idim ki, tam görməyən insan belə, adi adamlardan daha yaxşı nələrəsə nail ola bilər və etdim. Bəli, elə işlər var ki, onları dünyada edə bilən tək adam mənəm. Bunlara mən bir anda, bir gündə nail olmamışam. Bunun üçün çox ağır günlərdən keçmişəm.
- Sizin üçün həssas mövzu olsa da, bir az da elə o ağır günlərdən danışaq. Necə baş verdi? Necə öyrəşdiniz?
- Artıq alışmışam. Bu barədə danışanda o qədər də təsir etmir. Yanvarın 10-da düz 10 il tamam oldu ki, mən tamamilə görmə məhdudiyyətliyəm. Bir səhər oyandım və dünya tamamilə qaranlıq oldu.
- Deməli, bunun olacağını bilirdiniz.
- Bəli, mən bunun olacağını bilirdim və ona doğru gedirdim. Özü də həmin gecə yuxuda paracüdoçumuz İlham Zəkiyevi görmüşdüm. O yuxunun səhəri görmə qabiliyyətimi tamam itirdim. 2014-cü ilin avqust ayından artıq telefona gələn mesajları oxuya bilmirdim, ən böyük şriftə qoymuşdum, amma görmürdüm. Bax o zamandan artıq özümü hazırlaşdırmağa başladım. Başa düşdüm ki... (bir qədər dayanır) çətin və ağır bir yol gəlir qarşıdan...
- Bəs özünüzü necə hazırlaşdırdınız? Bu elə bir şeydir ki, yəni insanın öyrəşməyi...
- Əlbəttə, bu, xeyli zaman aldı, birdən-birə olmadı. Sözsüz, mən depressiyaya da düşdüm, yuxusuz gecələrim oldu, səhərə qədər ağladığım oldu... Düşünürdüm ki, mən nə edəcəyəm? Mən necə yaşayacağam? Təsəvvür edin, bir səhər oyanırsan və artıq heç nə. Bir də düşünün ki, gözlərinin tutulacağını biləsən. Artıq 27-28 yaşımda sol gözümün görmə qabiliyyəti itmişdi. 37 yaşıma keçəndə isə artıq bildim ki, bu biri gözüm də tutulacaq. Elə o ərəfədə 2014-cü ildə anamı itirdim, evdə yaşlı atam, həyat yoldaşım və körpə qızım. Başa düşdüm ki, mənə özümdən başqa heç kim və heç nə kömək edə bilməyəcək. Ayağa durmağa, mübarizə aparmağa məcburam.
- Əvvəlcədən gözlərinizin tutulacağını bilirdiniz. Onda belə çıxır ki, sizdə genetikdir?
- Yox, genetik deyil, sadəcə, ana bətnində bir xəstəlik yaranıb, nəticədə görmə sinirim zədələnib. Bizim ailədə, maşallah, hamı sapsağlamdır. (gülür) Anamı itirəndən sonra 100 faiz başa düşdüm ki, digər gözüm də tutulacaq. Öyrəşməkdən ötrü görən gözümü də şal vasitəsilə bağlayıb özümü tamamilə görmə məhdudiyyətli həyata öyrətməyə başladım. Dediyim kimi, mənim ailəm vardı, qızımı böyütməli idim. Dəniz quldurları olur e (əli ilə gözünün birini tutub gülərək davam edir), bax o cür... Bütün məişət işlərini bu formada görməyə başladım. Mətbəxdə soyuq su daim açıq qalırdı. Çünki əlimi tez-tez yandırırdım, soyuq su dadıma çatırdı...
- Və öyrəşdiniz...
- Yox. Bu, daha çox alışmaqdır. Bəlkə də, eyni mənanı verir, amma mənim ürəyimə daha çox bu söz yatır. Alışdım. Materialları əlimlə hiss etməyə, ayırmağa başladım, evdəki əşyaları əlimlə seçməyə özümü öyrəşdirdim. Yəni artıq hər şeyi əllərim vasitəsilə hiss etməyə öyrəşdirdim özümü.
Deyirsiniz ki, bir səhər oyandınız və vəssalam, dünya qaranlıqdır. Bax o gündən öncəki günü necə xatırlayırsınız?
- Bu hadisədən tam bir həftə əvvəl... (bir qədər dayanır, nəyisə düşünür, sanki özü ilə götür qoy-edir) ən çox sevdiyim filmlərə baxmağa başladım. (Kövrəlir, səsi titrəyir, məcbur söhbətimizə ara veririk...)
..."Moskva göz yaşlarına inanmır" (Sovet bədii filmi, rejissor: Vladimir Menşov - red.) filminə baxdım. O filmdə "Katya"nın həyatını çox sevirəm, hətta o obrazın həyatını öz həyatımla eyniləşdirirəm. Rusiyada müalicə məqsədilə hansısa bir klinikada olanda adımı çağıra bilmirdilər, deyirdim, mənə "Katya" deyin, sadəcə, "Katya". (gülür)
Daha sonra "Malena"nı (İtalyan bədii filmi, rejissor: Cüzeppe Tornatore - red.) çox sevirəm. Başqa-başqa filmlərə davamlı baxırdım, indi adları yadıma düşmür. Toyumuza baxdım. Toy şəkillərimizə, qızımın şəkillərinə... Hamısını bacardıqca yaddaşıma köçürdüm.
- Yaxşı, bəs teatra gəlməyiniz öz ideyanızmı oldu?
- Yox, yox! Bir məsəl var - yatsam, yuxuma girməzdi, bax belə. Hətta Nostradamus gəlib desəydi ki, mən nə vaxtsa aktrisa kimi səhnəyə çıxacağam, inanmazdım. Amma oldu. Mən yenidən doğuldum, teatr olmasaydı, bəlkə də, yaşaya bilməzdim. Mən illərlə səhnəyə çıxmağımı ailəmdən gizlətmişəm. Anam sağ olsaydı, qətiyyən qoymazdı, hətta bilsəydi, bu mənim üçün ən vacib amildir, yenə də qoymazdı. Qətiyyən! Əvvəllər müsahibə verəndə gecə-gündüz dua edirdim ki, inşallah, evdəkilər görməzlər... (gülür) Çünki evdə heç kəsin xəbəri yox idi.
- Amma indi qəbul edirlər.
- Və fəxr edirlər. Onlar da artıq başa düşüblər ki, mən bu yolda nə qədər əzab çəkmişəm, çətinliklər keçmişəm, amma istədiklərimin müəyyən qisminə nail olmuşam.
Mənim teatra gəlişim tamamilə təsadüf oldu. Xalam qızı bir gün dedi ki, Bakıda ƏSA adlı teatr açılıb və orada əlilliyi olan kollektiv var, nəsə maraqlı layihədir, maraqlanmaq lazımdır. Ağlıma gəldi ki, ixtisasca hüquqşünasam, bu istiqamətdə orada, yəqin ki, nəsə iş tapa bilərəm. Buna qədər kompüteri səsli proqramla işlətməyi, Brayl əlifbasını öyrənmişdim. Teatrın yaradıcısı Nihad Qulamzadəyə yazdıq. 2017-ci ildə telekanallardan biri məni verilişə çəkmişdi, o verilişin linkini də göndərdik. Sonra yekunda bir cümlə yazdıq ki, mesajla "yox" cavabı verməyin, dəvət edin, üzümə "yox" deyin. Çünki bunadək o qədər "yox" cavabı almışdım ki, çox ümidsizləşmişdim.
O zaman görmə məhdudiyyətli adam üçün iş tapmaq mümkün deyildi. 20 gün sonra Nihad bəy məni dəvət elədi. Həyat yoldaşıma dedim ki, "yox" cavabını üzümə demək üçün dəvət edirlər, çünki onlardan bunu xahiş etmişdim. Yığışıb ailəlikcə getdik. Həyat yoldaşım maşında gözləyirdi. Xalam qızı ilə Nihad bəylə görüşdük. Bu görüş mənim həyatımın dönüş nöqtəsi oldu. Gözləmədiyim halda Nihad bəy dedi ki, siz bizə işlə bağlı müraciət etmisiniz, indi isə biz sizə müraciət edirik: Günay xanım, bizimlə çalışarsınız? Donub qaldım. İndiyə qədər o hiss-həyəcanı olduğu kimi xatırlayıram, indi də danışanda özümü qəribə hiss edirəm. Əlimdə stəkan vardı, onu qoydum yerə. Dedim, necə yəni? Nə iş? Necə iş? Dedi ki, verilişə baxdıq, mən hesab edirəm ki, bizdə hazırda məşqləri davam edən Con Steynbekin "Siçanlar və adamlar" əsərində "Klara" obrazını siz oynaya bilərsiniz. O obraz heç vaxt səhnədə görünməyib, amma mən o obraz üçün monoloq yazacağam və sizi aktrisa kimi səhnəyə çıxaracağıq.
Söz tapa bilmirdim deməyə. Necə həyəcan keçirdiyimi, necə xoşbəxt olduğumu ifadə edə bilmirəm. Bundan əlavə, bir də düşünürəm ki, maşında məni gözləyən həyat yoldaşıma nə deyəcəyəm? Ona necə izah edəcəyəm? Çünki mən ona səhnəyə çıxmaq barəsində heç vaxt heç nə deməmişəm. Xülasə, Nihad bəylə razılaşdıq və xoşbəxtlikdən, xalam qızının dəstəyi ilə həyat yoldaşımı da razı saldıq.
- Səhv etmirəmsə, qızınız da ixtisas olaraq aktrisalığı seçib.
- Bəli, Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinə qəbul olub.
- Necə düşünürsünüz, sizin bu fövqəladə səhnə həyatınızın onun seçiminə təsiri olubmu?
- Əlbəttə. Təsəvvür edin, 10 yaşından mənimlə bərabər səhnədə, kulisdə, məşqlərdə olub. Gecə gözünü açırdı ki, anası məşq edir. Mətbəxdə "Klara" danışır. Qonaq otağında "Simona"...
- Günay xanım, bəs ssenarinin sözlərini necə öyrənirsiniz?
- Qızım oxuyur mənim üçün. Bütün tamaşalarımın sözlərini diktofona yazır, mən də qulaq asıram. Tək mənim rolumu yox, ümumi tamaşa mətnini. Mən onu dinləyirəm və yadımda qalır. Yəni bir növ qızım mənim görən gözümdür.
- Vizual olaraq, qızınızı neçə yaşında xatırlayırsınız?
- On yaşında.
- Günay xanım, şair Vaqif Bayatlının belə bir fikri var ki, sevginin fiqur şəkli məhz yumrudur. Çünki yumru fiqurların ən gözəlidir. Siz necə düşünürsünüz, sevginin rəngi necədir?
- Rəngarəng. Mən belə görürəm, belə hiss edirəm. Mənim həyatım da rəngarəngdir, heç də qaranlıq deyil. Olmamalıdır da!
Yavaş-yavaş müsahibəni yekunlaşdırırıq. Tamaşa məşqlərinin sədası ilə çıxışa doğru gedirik. Günay xanımdan yekun olaraq nəyi, yaxud kimi görməkdən ötrü darıxdığını soruşuram. Tərəddüdsüz:
- Qızımı... - deyir, daha sonra astadan davam edir, - ona toxunmaq, baxa-baxa oxşamaq... Bu hiss üçün darıxıram... Çox darıxıram...
