"Bu gün Bakı və Abşeron yarımadasında müşahidə olunan tozlu havanın səbəbi Orta Asiyadakı Qaraqum və Qızılqum səhralarından gələn toz burulğanlarıdır".
Bunu teleqraf-az-a açıqlamasında Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yanında İctimai Şuranın üzvü, ətraf mühit məsələləri üzrə ekspert Rövşən Abbasov deyib.
Onun sözlərinə görə, həmin ərazi uzunmüddətli quraq və küləkli hava ilə əhatə olunub deyə çox iri toz burulğanları əmələ gəlib: "Bu toz burulğanları da Xəzər dənizini keçməklə Azərbaycanın şərq və cənub ərazilərinə daxil olub. Yəni Bakı və ondan cənubda yerləşən - Qaradağ, Ələt, Salyan, bir az da Biləsuvarda tozlanma müşahidə olunmaqdadır. İndiki halda tozun miqdarı normadan 1.5 dəfə artıqdır".
O bildirib ki, tozlu hava gün ərzində müşahidə olunacaq.
Bakıda tez-tez tozlu havanın müşahidə olunmasını yerli amillərlə əlaqələndirənlər də az deyil. Ekspert bildirib ki, yerli faktorlar - avtomobillərin hərəkəti, Abşeron yarımadasının quraqlığı da öz təsirini daim saxlayır:
"Əlbəttə, yerli faktorlardan dolayı Bakıda da toz var. Amma onlar havanın bu həddə tozlanmasına gətirib çıxarmır".
Azərbaycanda tozlu hava daha çox hansı aylarda müşahidə olunur?
Ekspertin sözlərinə görə, indi həm regionumuzda, həm ölkəmizdə ilin ən tozlu dövrüdür:
"Bu da normaldır, çünki uzun müddətdir ki, Bakıda, hətta dağlıq rayonlarımızda belə yağış yağmır. Yağış yağanda havanın tozluluğu kəskin azalır, hava təmizlənir. Ümid edirik ki, yaxın vaxtlarda yağış yağacaq və havanın tozluluğu azalacaq.
Məndə olan məlumata görə, hazırda Yaxın Şərq ölkələrində çox ekstremal tozlu hava müşahidə olunur".
İqlim dəyişmələri tozlu havanın artmasına səbəb olurmu?
Rövşən Abbasov qeyd edib ki, temperaturun istiləşməsi, yağıntıların azalması, quraq dövrlərin çoxalması nəticəsində iqlim dəyişmələri havanın tozlanmasına ciddi təsir göstərir:
"Hazırda bizim regionda Azərbaycan da daxil olmaqla Yaxın Şərq və Orta Asiyada ilin ən quraq dövrüdür. Uzun müddətdir ki, yağıntılar yoxdur, tropiklərdə hava çox quru və küləklidir. İqlim dəyişkənliyi havanın tozluğuna təsir göstərir. Çünki bu regionlarda çox yüksək quraqlıqlar, istilik stresləri müşahidə olunur. Bu isə bitki örtüyünə ciddi təsir edir, torpağın deqradasiyasına gətirib çıxarır. Beləliklə, toz mənbələri artır. Əvvəllər kol-kos bitən səhralar indi tamamilə səhralaşmaya məruz qalıb. Bu ərazilərdə bitki örtüyü demək olar ki, sıradan çıxıb".
Tozlu havanın qarşısını almaq mümkündürmü?
Ekspertin sözlərinə görə, səhralıq ərazilərdə bu, demək olar ki, mümkün deyil:
"Bizə belə hava kütlələri Xəzər dənizinin üstündən Orta Asiyadan gəlir. Fikirlər var ki, səhralıq ərazilərdə yaşıllaşdırma işləri aparılsa, qismən bunun qarşısını almaq mümkündür. Amma bundan ötrü milyardlarla investisiya cəlb olunmalıdır.
Dövlət siyasəti çərçivəsində 2030-cu ilə qədər Azərbaycanda istixana qazlarının həcminin 35 faiz azaldılması hədəflənir. Bu proqramla həyata keçirilən tədbirlər həm də tozun qarşısının alınmasına xidmət edəcək. Amma bu yerli amillərlə aiddir, bunun transsərhəd xarakterli axınlara heç bir aidiyyəti yoxdur".
Tozlu hava sağlamlığa necə təsir edir?
Həkim-allerqoloq Şahvələd Məmmədovun sözlərinə görə, bronxial patologiyası, allergiyası olan insanlar tozlanmanın müxtəlif təsirlərinə məruz qalır, bu da hər hansı xroniki xəstəliyin kəskinləşməsinə gətirib çıxarır:
"Tozlu hava ürək-damar xəstəliklərinin də aktivləşməsinə, yaxud kəskinləşməsinə səbəb olur. Bu cür xəstələr tozlu havanın mənfi təsirlərini önləmək üçün maskalardan istifadə etməlidirlər".
