Mətbuat xidməti – irili-xırdalı
Azərbaycanda irili-xırdalı bir çox qurumun mətbuat xidmətləri var. Bəziləri az qala hər gün medianın və sosial şəbəkə istifadəçilərinin diqqətindədir, bəzilərinin isə ümumiyyətlə mövcudluğundan bixəbərik, xəbər tutanda ki, filan strukturun mətbuatla əlaqə xidməti var, təəccüblənirik. Bəs, yaxşı, mətbuat xidmətinin funksiyası nədən ibarətdir? Bu ad altında cəmləşən insanlar, bəzən isə elə bir şəxsin üzərinə hansı vəzifələr düşür?
Mətbuat xidməti - idealda
İdealda qurumların mətbuat xidməti, onların ictimaiyyətlə əlaqələrini qurmaq və informasiya axınını effektiv şəkildə idarə etmək üçün vacib bir rol oynamalıdır. Onların ümumu qəbul edilmiş vəzifələrindən ən öncülü ictimaiyyətlə əlaqələrin, başqa sözlə desək, körpülərin qurulmasıdır - qurumun fəaliyyətini və onun gördüyü işləri cəmiyyətə düzgün və aydın şəkildə çatdırmaq. Eyni zamanda, adından da göründüyü kimi, mətbuat xidməti, jurnalistlərlə əlaqələr saxlayaraq, mətbuatda qurumun işləri və xəbərləri haqqında məlumatların yayılmasını təmin etməlidir. Hər bir quruma aid böhran vəziyyətlərin yarandığı təqdirdə də mətbuat xidmətinin üzərinə olduqca vacib missiya düşür: təcili olaraq ictimaiyyəti məlumatlandırmaq və qurumun mövqeyini izah etmək, bunun üçün təsirli kommunikasiya strategiyaların tətbiq edilməsi. Nəzər saldığımız xidmətin bir sıra digər funksiyaları da mövcuddur, amma ən əsasları və tez-tez ehtiyac duyulduğu artıq qeyd etdiklərimizdir. Və lap əvvəldə vurğuladığımızı bir daha xatırladırıq: bütün bunlar işlərin ideal axarını ehtiva edir. Bəs həyatda necə, nəzəriyyə ilə praktika üst-üstə düşürmü, bəd başında, heç olmasa bir-birinə yaxınlaşırmı?
Mətbuat xidməti - realda
Təəssüf ki, bu suala müsbət cavab verə bilməyəcəyik. Bütün üzdə olan və tez-tez adını eşitdiyimiz, rəhbərlərini isə az-maz tanıdığımız mətbuat xidmətlərinin əsas fəaliyyət istiqamətini ümumi olaraq bir sözlə ifadə edə bilərik: MALALAMAQ! Bəli, başqa heç cür. Bu söz qeyd edilən qurumların işini çox sərrast, lakonik və dəqiq ifadə edir. Bəlkə də ölkədə bu presedentə rast gəlinib, bəlkə də haradasa bu tarixi hadisə yaşanıb – hansısa strukturun mətbuat xidməti ya media nümayəndəsinin sualını cavablandırarkən, ya hansısa hadisəyə reaksiya verərkən öz səhvini, yarıtmaz işini, diqqətsizliyini və ya fəaliyyətsizliyini etiraf edib: yəni, günah məndəndir, ay həmvətənlər! Ancaq bu yazını yazarkən belə presedenti xatırlamaq üçün ha çalışsaq da, xatırlaya bilmədik. Əksi isə N qədər. Hansını deyəsən, hansını sadalayasan? Biz sadəcə bir neçə misal çəkməklə kifayətlənəcəyik.
Mətbuat xidməti - klonlar
Götürək elə bizim əsl baş ağrımıza çevrilən kommunal xidmətləri. Məsələn, hansısa rayonda, hansısa küçədə su borusu partlayıb və yaxud kanalizasiya borusu tutulub və ətraf sulara qərq olub. Əlbəttə ki, sakinlər “Azərsu”ya müraciət edir, cavab almayanda, tədbir görülməyəndə isə KİV-dən imdad diləyirlər. Fəqət, “Azərsu”nun mətbuat xidməti ilk olaraq cavaba MALALAMAQla başlayır. Mala üçün seçilən material isə fərqli də ola bilər. Ardında isə ən populyarlar cavabları cavabları eşidirik: “Qəza artıq aradan qaldırılıb” və ya “Qəza qısa müddətdə aradan qaldırılacaq”. Halbuki, reallıq bu vədlərdən 180 dərəcə fərqli müstəvidə yerləşir.
“Azəristiliktəchizat”da “Azərsu”dan çox uzağa getmir. Müraciət edirsən ki, bəs filan məktəbdə şagirdlər qışın oğlan çağında donur. Ya da ki, filan binanın sakinləri yanvar şaxtasından evlərində az qalsın ki, göyərsinlər. “Azəristiliktəchizat” da, təhsilə məsul şəxslər də başlayır təbii ki, öncə MALALAMAĞA. Sonra isə, bir qayda olaraq, “ora istiliklə təmin edilir”. Aydındır ki, heç bir ağlı başında olan adam istiliklə təmin olunduğu halda durub “Qaynar xətt”ə zəng vurmaz, mətbuatdan imdad diləməz ki, bəs mən soyuqdan ölürəm.
Digər bir nümunə isə - AYNA. Nə olur olsun, hansı avtobus marşrutundan şikayət edirsən et – fərqi yoxdur, qurumun mətbuat xidmətinin rəhbərinin növbətçi cavabı hazırdır: “... nömrəli müntəzəm marşrutda ... avtobus ... dəqiqə hərəkət intervalı ilə sərnişinlərə xidmət göstərir. Lakin günün əsasən səhər və axşam pik saatlarında müşahidə edilən sıxlıq avtobuslar arasındakı intervalın artmasına səbəb olur”. Vəssalam. Yəni, biz işimizi ideal qurmuşuq, qalanı isə bizlik deyil.
Kəsəsi, adlar fərqli olsa da, iş prinsipi eynidir. Sanki bir qurum digərinin klonudur.
Mətbuat xidməti – bəs vicdan?
Bu misalları hələ çox davam etdirə bilərdik. Yəqin ki, oxucular da qeyri-ixtiyari artıq bir neçə bu cür MALALAMAĞI sevən qurumun adını xatırladılar, necə deyərlər, yaraları qubar etdi. Amma elə bununla da kifayətlənək. Çünki adından və fəaliyyət istiqamətindən asılı olmayaraq, bütün mətbuat xidmətlərinin bəlası ümumidir. Biz çox gözəl anlayırıq ki, insanların ayda bir dəfə məvacib aldıqları yer var, onları işə qəbul edən müdiriyyət var. Və bu müdiriyyətin maraqlarına zidd nəsə demək, hansısa hərəkətə və ya açıqlamaya yol vermək mətbuat xidmətinin həm rəhbərinin, həm də digər əməkdaşlarının karyerasında qara zolağın başlanmasına gətirib çıxara bilər. Odur ki, mətbuat xidmətlərinin rəhbərləri ilə yanaşı onların təmsil etdikləri strukturların rəhbərlərinə də üzümüzü tutub deyirik: “Siz də bu xalqın bir zərrəsisiniz. Yalanları, min cildə girmələri qoyun bir kənara. Və zərrəsi olduğunuz xalqa vicdanla xidmət edin. Ən azından ona görə ki, hər ay aldığınız o məvacib elə bu xalqın cibindən çıxan manatlar və qəpiklərin sayəsində əmələ gəlir”.
Balaəli Zirəli
