Son illərdə həm dövlət, həm də özəl sektorda etik davranış qaydaları və komplayens mexanizmlərinin tətbiqi daha da aktuallaşıb. Şəffaf idarəetmə, məsuliyyətli qərarvermə və korrupsiya risklərinin azaldılması baxımından bu sahə mühüm əhəmiyyət daşıyır.
İş mühitində etik davranış və qaydalara riayət etmək bu gün hər zamankından vacibdir. Komplayens sistemi isə şirkətlərdə dürüstlük və məsuliyyət mədəniyyətini formalaşdırır.
Bakuplus.az-ın əməkdaşı bu barədə fikirlərini öyrənmək üçün etika və komplayens üzrə ekspert Kamran Hacıyevlə həmsöhbət olub.
- Korporativ etika konkret olaraq nəyi ifadə edir?
- Adından bəlli olduğu kimi korporativ - yəni şirkət daxili etikadan söhbət gedir. Çox vaxt əməkdaşlar arasında davranış qaydaları nəzərdə tutulur.
- Şirkətdə etik davranış kodeksi necə hazırlanır?
- Etik davranış kodeksi şirkətin dəyərlərinə uyğun olaraq hazırlanır. Müvafiq səlahiyyətli şəxs tərəfindən rəhbərlik ilə birlikdə şirkətin dəyərləri, etik mühiti nəzərə alınaraq sənədləşdirilir və şirkət rəhbərliyi tərəfindən təsdiqlənir.
- Etik prinsiplərin pozulmasına ən çox hansı hallarda rast gəlinir?
- Belə bir statistikaya rast gəlməmişəm. Lakin fərqli hallarda etik qaydalar pozula bilər: əməkdaşlar arasında zarafatlar, subordinasiya prinsipləri, əməkdaş və rəhbər və yaxud da əməkdaşlar arasında davranış və s. zamanı.
- İşçilər etik qaydaları pozduqda hansı addımlar atılmalıdır?
- İlk növbədə tövsiyə edərdim ki, müvafiq araşdırma aparılsın. Pozuntunun səbəbi varsa, müəyyən edilməlidir. Araşdırmadan sonra tədbirlər görülür. Şşifahi və yazılı xəbərdarlıq, yaxud da pozuntunun ciddiyyəti nəzərə alınaraq töhmət, şiddətli töhmət verilə bilər.
- Etik davranış şirkətin nüfuzuna necə təsir edir?
- Etik davranış qaydalarının mövcudluğu və onlara riayət olunması iş mühitinə çox müsbət təsir edir. Şirkətin reputasiyası artır. Hər hansı bir etik qaydaların olmaması şirkət reputasiyasına mənfi təsir göstərə bilər.
- Etik təlimlər niyə vacibdir və neçə müddətdən bir keçirilməlidir?
- Etik qaydaların olması vacibdir. Təlimlər bu qaydaların gündəlik proseslərdə icra olunmasına zəmin yaradır. Bu proses çox önəmlidir.
- Etik pozuntu aşkarlandıqda hansı istintaq və yoxlama addımları atılır?
- Azərbaycan Respublikasının qanunlarına uyğun olaraq əməkdaşa hər hansısa bir intizam tənbehinin verilməsi bir aya qədər olan dövrdə olmalıdır. Ona uyğun olaraq biz çalışırıq ki, hər hansı bir araşdırma, yoxlama aparılırsa da, tez bir zamanda yekunlaşsın. Səbəblər müəyyən edilsin ki, müvafiq olaraq düzgün intizam tənbehi tərtib olunsun.
- Etik davranışın şirkət üçün maliyyə baxımından faydaları varmı?
- Etik davranışlı əməkdaşlar düzgün işləyir. Düzgün işləyirsə, keyfiyyət artır. Əməkdaşlıq dəyəri artmış olur. Keyfiyyətli iş və motivasiyalı əməkdaş belə bir mühitdə daha çox performans göstərir və şirkətə daha çox fayda gətirmiş olur.
- Rüşvət və korrupsiya halları korporativ etikada necə qiymətləndirilir?
- Hər hansı bir rüşvət və korrupsiya halının olması etik davranışın pozuntusu sayılır.
Səlahiyyətlilər həmin bu riskin qarşısını almaq üçün birinci növbədə etik dəyərlər müəyyən edirlər. Təlimlərdə də əməkdaşlara izah olunur ki, hər hansı bir korrupsiyanın baş verməsi, rüşvətin alınması və yaxud da təklif olunması etik prinsiplərə zidd sayılır. Məqsəd ondan ibarətdir ki, bu riskin qarşısı alınsın.
- Etik məsələlərdə anonim şikayət mexanizmləri mövcuddurmu və necə işləyir?
- Bəli, mövcuddur. Şikayət və təkliflər üçün nəzərdə tutulan anonim qaynar xətt olmalıdır, birbaşa rəhbərliyə çıxış vasitəsi təmin olunmalıdır. Bütün əməkdaşlar rahat və inamlı şəkildə müraciət edə bilməlidir. Qaynar xətt əlçatan olmalıdır, əməkdaşların nəzərinə çatdırılmalıdır. Hər hansısa bir etik qayda pozuntusu və ya rüşvət halı ilə qaşılaşdıqda mütləq şəkildə müraciət etməlidirlər..
Nəzrin Vahid
