1912-ci ildə xeyriyyəçi H.Z.Tağıyev üzərində məhkəmə prosesi baş tutmuşdur. Milyonçu evində mühəndis Lütvəli bəy Behbudovun döyülməsini sifariş verməsi ilə ittiham edilirdi.
Behbudov Hacının yanında mühəndis işləyirdi və tez-tez evində olardı. Behbudov iddia edirdi ki,
Hacı ilə onun arasında münaqişə Tağıyevin yoldaşını qısqanması üstündə olub:
“...Saat 03:15-də mən cənab Tağıyevin evinə çatdım və onunla birlikdə mənzilinin daxili otaqlarına tərəf getdik…Tağıyev mənimlə birlikdə pəncərələri bağlanmış yataq otağına girdi. Otağa girdiyim anda qapı arxamdan bağlandı və cənab Tağıyevin “Döyün, öldürün!” əmri ilə gəlişimi gözləyən altı nəfərin qəflətən hücumuna məruz qaldım. O şəxslər bunlar idi: zabit, podpolkovnik M.M.Qacar; yerli sərhəd mühafizə briqadasının sahə kapitanı İ.Məmmədbəyov; Tağıyevin oğlu Sadıx; Kaspi qəzetinin ofis müdiri H.Həsənov; Tağıyev fabrikinin müdiri M.Cəfərov və Tağıyevin qardaşı oğlu M.R.Tağıyev…Bu qəfil hücumdan çaş-baş qalmışdım… zərbələr nəticəsində əldən düşdüm və huşumu itirdim…Bir neçə dəqiqə keçdi… xanım Tağıyeva yoldaşımın müşayiəti ilə göründü. Sonuncu tərəfə dönən cənab Tağıyev onu məndən necə qisas almasına heyran qalmağa və üstümə tüpürməyə çağırdı; sonra mənə ölüm təhdidi altında ultimatum verildi – Bakını əbədi tərk etmək… Sonra əllərimi açdılar və orada olanlardan dörd nəfər məni pilləkənə apardı… məni müşayiət etdi və arabaya qoydu”. [https://bakuresearchinstitute.org/az/the-taghiyev-behbudov-affair-conflict-among-caucasian-muslim-elites-in-the-early-xx-century/#_ftn1]
Məhkəmə iclasında Tağıyev Behbudova qarşı törədilmiş hücumda iştirak etmədiyini və bunun əvvəlcədən planlaşdırılmadığını dedi. Tağıyevin ifadəsinə əsasən, Sona xanım Behbudovun onunla “yaxınlıq etməyindən” şikayətlənmişdir. Bunu eşidən Hacı Behbudovu çağırmağı əmr etmişdir. O, Behbudovu işdən çıxaracağını deyərək ona çölə çıxmasını əmr etdi. Sonra isə pilləkəndən qışqırıq səsləri eşidib əsas salondan çıxdı və qardaşı oğulları Məmməd Rza və Məmməd Bağırın Behbudovu döydüyünü gördü. [Газета Баку, 7 марта 1912 г., № 54.]
Məhkəmə mart ayının 6-dan 12-dək davam edir. Çıxarılan qərarda Hacı iki il yarım, digər iştirakçılar iki il müddətində həbsə məhkum olunur, onlar hüquq və imtiyazlardan məhrum edilirlər. [Газета Каспий, 13 марта 1912 г., № 59.]
Qərar hökm şəklini almazdan əvvəl Hacının və adları çəkilən adamların bağışlanmasını xahiş etmək üçün Peterburqa, imperatorun yanına xüsusi heyət gedir. Heyətə Dumanın üzvü Ə.Topçubaşov, şəhər qlasnılarından M.R.Vəkilov, M.Əsədullayev, M.Nağıyev və iki nəfər də ruhani üləma daxil idi. İmperator onları əfv edir. [Qılman İlkin. Köhnə Bakını tanıyırsanmı. Bakı-2004]
Bu hadisə “Əli və Nino” romanında öz əksini tapıb.
