1904-cü ilin dekabrında Bakıda fəhlələrin tətili baş verib. Tətildə 50 mindən çox fəhlə iştirak edib. Hərəkat 30 dekabr “Mazut konstitusiyası” adlı sənədin imzalanması ilə nəticələnib. Bu sənəd Rusiya fəhlə hərəkatı tarixində fəhlələrlə sahibkarlar arasında imzalanmış ilk kollektiv müqavilədir.
XIX əsrin əvvəllərində Bakıda neft sənayesinin inkişafı əcnəbi işçilərin sayının və şəhər əhalisinin artmasına səbəb olmuşdur. Əcnəbilər, əsasən, texniki və inzibati nəzarət işləri həyata keçirən rəhbər vəzifələr tuturdular. Azərbaycanlılar, tatarlar və farslar isə ağır “qara” işlərlə məşğul idilər. Maaşların azlığı, hüquqsuzluq, 12 saatlıq iş günü, sahibkarların təhlükəsizlik tədbirlərinə əhəmiyyət verməməsi Bakıda böyük fəhlə tətilinin başlamasına səbəb olmuşdur. [Нина Крутикова. Бакинская стачка 1904. Москва-1940]
Dekabrın 12-də “Balaxanı və Bibiheybət fəhlələrinin təşkilatı” çörəkçilər və şəhərin su təchizatı fəhlələrindən başqa, bütün sənaye fəhlələrini ümumi tətilə çağırdılar. Xəzər-Qara dəniz cəmiyyətinin fəhlələri tətilə birinci başladılar. Onların ardınca Nobel, Rotşild, Mantaşev və Mirzoyevin mədənlərinin, Bibiheybət, Qara şəhərin fəhlələri işi dayandırdılar. Elektrik stansiyaları, dəmir yolu nəqliyyatı dayandı. Bakı limanındakı gəmilərin heyətləri də tətil etməyə başladılar. Bu hərəkata 40-a yaxın firmanın fəhlə və qulluqçuları qoşuldular. [Azərbaycan tarixi 1900-1920. Bakı-2008]
İki həftəlik tətil zamanı 225 neft qülləsi yandırılıb, neft hasilatının azalması 30 milyon pud təşkil edib. Bundan zərər çəkən neft sənayeçiləri danışıqlara getməyə məcbur oldular. Dekabrın 30-da Bakının “Elektriçeskaya sila” zavodunda böyük fəhlə kütləsinin əhatəsində “Mazut konstitusiya”sı adı ilə tanınan kollektiv müqavilə imzalandı.
Bu sənədə görə, iş günü 9 saata endirildi, əməkhaqqı 20-25% artırıldı. Fəhlələr həftədə bir gün istirahət etmək, ildə bir dəfə məzuniyyətə çıxmaq hüququnu qazandılar. Cənubi Azərbaycandan çörəkpulu qazanmağa gələn işçilərlə yerli fəhlələr arasında əməkhaqqı ödənilməsində qeyri-bərabərlik aradan qaldırıldı. [Первые рабочие союзы нефтяников и "Мазутная Конституция" — OurBaku]
Bu hadisədən sonra 1905-ci ilin oktyabr-noyabr aylarında Rusiyanın bir çox şəhərlərində ilk peşəkar təşkilatlar yaranmağa başladı. [Багирова И.С. Политические партии и организации Азербайджана в начале ХХ века: 1900-1917]
