Tofiq Cavadov 7 fevral 1925-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, ötən əsrin 50-ci illərinin sonlarında gözlənilmədən küləyin əsdiyi kimi Azərbaycan incəsənətinə qədəm qoydu. 19-20-ci əsrlərin neft bumundan qorunub saxlanılan Qara şəhər rəsmləri, Ağ Şəhərdə qalan nəhəng neft çənləri, neft kəmərlərinin bir-birinə dolanan boruları - bütün bunlar Cavadovun kompozisiyalarına daxil olmuşdur. Onların sərt gücü ilə müqayisədə kətan küncündəki Xəzər dənizinin bir parçası gölün saflığı ilə mavi rəngə boyanır (“Qara şəhərə və dənizə mənzərə”).
Hələ 1950-ci illərdə Tofiq Cavadovun yaradıcılığı ekoloji fəlakət gözləntiləri ilə səslənir. Lakin onun əsərlərinin əsas personajı sevimli Abşeron küləyidir.
Tofiqin böyük qardaşı rəssam Mircavad Cavadov onun yoxluğunda emalatxanasına gələndə yarımçıq qalmış işindən heyrətlənib. Kətan üzərində qadın paltarları yuxarıya doğru titrəyir, əncirin budaqlarından yapışır, qasırğalı Bakı küləyində çırpınırdı. Qadının əlləri budaqların öhdəsindən gəlməyə çalışsa da, külək insanlardan güclüdür.
Sonralar sənətşünaslar tərəfindən “Külək” adlandırılan yarımçıq qalmış monumental işi Tofiqin küləklə son dialoqu oldu. Bundan qısa müddət sonra sənətçi Moskva ətrafı vağzalda vəfat etdi. Gələn qatara arvad-uşağını mindirə bilərək, özü isə yola düşən qatarın qapılarından yapışaraq, yolda tullanmağa çalışırdı. Qapıdan özünü qoparan Tofiq qohumlarının gözü qarşısında vaqonlar arasındakı aralığın qaranlığına düşdü.
Cavadov yaratmaq arzusu ilə dolu idi. Ancaq yoxsulluq ona boya, kətan almağa imkan vermədi. Və sonra gənc əlinin altına düşən hər şeyi bir kətana çevirdi. Astar kimi hətta diş pastası da istifadə olunurdu. Şahidlərin dediyinə görə, bir gün qonşunun evinin astanasında çuval bezi parçası görüb, tez onu götürüb, evdə xərəyə çəkib və çəkməyə başlayıb.
Tofiq Cavadovun rəsmləri, eləcə də qardaşı Mircavadın əsərləri indi Müasir Azərbaycan İncəsənət Muzeyində sərgilənir.
[URIS id=32494]
