Şirvanşahların türbəsi İçərişəhərdə, Şirvanşahlar saray kompleksinin aşağı həyətində yerləşir.
Giriş hissəsinin üzərində yerləşən kitabədə bu sözlər həkk olunub: “Dinin müdafiəçisi, peyğəmbərin adamı, böyük sultan Şirvanşah Xəlilullah, Allah onun şahlığını və hakimiyyətini daimi etsin, bu işıqlı türbəni öz anası və yeddi yaşlı oğlu üçün, Allah onlara rəhmət eləsin, tikdirməyi əmr etdi, 839-cu (1436) il”.
Bu kitabənin yanında yalnız güzgü vasitəsilə oxunan yazı mövcuddur: “Allah, memar Məhəmməd Əli”. Tarixçi Kamil Fərhad oğlunun fikrinə əsasən, memarlara tikililər üzərində öz adlarını yazmaq qadağan oluduğu üçün sənətkar öz adını bu yolla gizlətmişdir. [Kamil Fərhad oğlu. Bakı. İçərişəhər. Bakı-2006]
Yazılara əsasən məlum olur ki, türbə Şirvanşah Xəlilullahın anası və oğlu üçün tikilmişdir. Lakin sonralar burada Şirvanşahlar ailəsinin digər üzvləri də dəfn edilmişdir. Türbə binası bir zamanlar mədrəsə kimi istifadə edilmişdir və buradakı qəbirlər dağıdılmışdır. 1947-ci ildə təmir işləri zamanı aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində qəbirlər üzə çıxmışdır. [Dadaşov S., Useynov M. Bakının memarlıq abidələri. Bakı-1955]
Girişin əks-tərəfində iri, hündürlüyü 2.10 metr olan skelet aşkar edilmişdir. Bu məzarın I Xəlilullaha aid olması ehtimal edilir. Buradan daraq və qızıl sırğa tapılmışdır.
Kamil Fərhad oğlunun kitabına əsasən, yeddi qəbirdən yalnız beşində sümük qalıqları aşkar edilmişdir. Ehtimal edilir ki, 1501-ci ildə Bakının Səfəvilər tərəfindən ələ keçirilməsi zamanı Səfəvi şahı I İsmayıl ata və babasının qisasını almaq üçün sümükləri yandırmışdır. Lakin memar Rüfət Əcəlovun “Bakı” kitabında verdiyi məlumata əsasən, daş lövhələrin altında toxunulmamış 14 qəbir tapılmışdır. [Kamil Fərhad oğlu. Bakı. İçərişəhər. Bakı-2006] [Аджалов Р. Баку. Краткий очерк истории города по памятникам зодчества. Баку-2015]
Türbə düzbucaqlı formadadır və onun bir girişi var. Giriş hissəsi dəhlizə keçir. Dəhlizin sağ və sol tərəflərində iki balaca otaq var. Bu otaqlarının din xadimlərinə aid olması, yaxud hücrə və anbar kimi istifadə olunması ehtimal edilir. Dəhliz əsas zala - sərdabəyə aparır. Türbənin bu hissəsi altıbucaqlı günbəzlə örtülüb. Günbəzin xarici üzü vaxtı ilə firuzəyi rəngdə kaşı ilə örtülmüşdür. Lakin həmin kaşılar dövrümüzə çatmamışdır. [Dadaşov S., Useynov M. Bakının memarlıq abidələri. Bakı-1955]
Şirvanşahların türbəsi UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına daxildir.
[URIS id=124097]
