Azərbaycanda qeyri-dövlət (özəl) pensiya fondunun yaradılacağı ilə bağlı məlumat əhali arasında geniş müzakirələrə səbəb olub.
Qeyd edək ki, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatına görə, qeyri-dövlət (özəl) pensiya fondlarının yaradılması ilə bağlı 20-dən çox normativ hüquqi akt layihəsi hazırlanır.
Bəs, özəl pensiya fondlarının yaradılması vətəndaşlara nə kimi müsbət təsir edir?
Mövzu ilə bağlı Bakuplus.az-a açıqlama verən iqtisadçı ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, özəl pensiya fondları inkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsində, demək olar ki, sınanmış mexanizmlərdən biridir:
“Ahıllıq dövründə əhalinin rifah səviyyəsinin daha yüksək olmasını təmin edir. Təbii ki, burada müəyyən məqamlar var. Bir sıra təcrübələr onu göstərir ki, bu istiqamətdə çox ciddi nəzarətlə tənzimlənmə mexanizmləri olmalıdır. Xüsusilə 2008-ci ildə qlobal maliyyə böhranı zamanı inkişaf etmiş ölkələrin bir çoxunda özəl pensiya fondlarının defoltla üzləşməsi əhalini ciddi pul, vəsait itkisinə gətirib çıxardı.
Azərbaycan aspektindən baxmış olsaq, azərbaycanlıların yığım imkanları məhduddur. Özəl pensiya fondlarının fəaliyyətinin davamlılığı üçün dövriyyəyə nail olması çox vacib faktordur”.
R.Həsənov qeyd edib ki, Azərbaycanda vətəndaşlar, demək olar ki, əksər depozitlərini qısamüddətli dövrdə banklara yerləşdirirlər:
“Uzun müddətli maliyyə institutlarına etibar səviyyəsi aşağıdırsa, özəl pensiya fondlarına münasibətdə eyni davranışlar ortaya çıxa bilər. Burada etibar məsələsi çox vacib məqamlardan biridir. Əhalinin imkanlarını, alıcılıq və yığım etmə qabiliyyətini nəzərə almaq lazımdır.
Özəl pensiya fonduna yerləşdirilən vəsaiti təqaüdçülər yığırlar. Bu məbləğ 100 faiz dövlət tərəfindən sığortalanacaqsa, çox uzun müddətli planlanma tətbiq edilə bilər. Bu müddət üçün dövlət təminatının etibarlılığı çox vacibdir. Özəl pensiya fondları müəyyən mənada öz təsirini göstərir. Bazarda əlavə alətin formalaşması insanların ahıllıq dövründə gəlirlərinin artmasına səbəb ola bilər. Əslində buna bənzər bir model var”.
“Bəzi hallarda, inflyasiya səviyyəsinin yüksək olduğunu nəzərə alsaq, fondlar tərəfindən yığımlara təklif olunan məbləğin faizi dövlət strukturlarındakı əlavə faizlərdən fərqlənmir. Burada vəsaitlərin itməsi ehtimalı yox səviyyəsindədir. Sadəcə insanlar özəl fondlara könüllü yığımlar etmirlər. Bu özü də bir təcrübədir. Təminat verildikdən sonra, düşünürəm ki, həyata keçirilə bilər”, - deyə R.Həsənov fikrini tamamlayıb.
Nəzrin Vahid
