Ruhulla Əli oğlu Axundov 13 yanvar 1897-ci ildə Bakının Şüvəlan kəndində, müəllim ailəsində anadan olub.
O, ilk təhsilini mədrəsədə alıb, Bakı real məktəbini, daha sonra isə ticarət məktəbini bitirib. Axundov ingilis, fransız, fars və s. dilləri bilib. O, əmək fəaliyyətinə 1916-cı ildən “Orucov qardaşları mətbəəsi”ndə başlayıb, korrektor və tərcüməçi işləyib. Axundov siyasi fəaliyyətə 1917-ci il Fevral inqilabından sonra başlayıb, “sol” sosialist-inqilabçılar (eserlər) qrupunun fəal üzvü olub. [Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I cild. Bakı-2004]
O, 1918-ci ildə “Bakı ətrafı fəhlə, əsgər və matros deputatları şurasının əxbarı” qəzetinin redaktoru idi. Axundov 1919-cu ilin mayında “Hümmət” təşkilatına daxil olmuşdur. Həmin ilin avqustundan nəşrə başlayan “Kommunist” (Azərbaycan dilində) və “Hürriyyət” qəzetlərinin redaktoru olub. 1919-cu ildə Axundov bolşevik partiyasının əsas sənədlərini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. O, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı əks mövqedə dayanmaqla Cümhuriyyətin süqutu üçün gizli fəaliyyət göstərən, eləcə də milli hökumət əleyhinə təbliğata rəhbərlik edənlərdən biri olmuşdur. [Məhərrəm Zülfüqarlı. Ruhulla Əli oğlu Axundov. 525-ci qəzet.- 2009.- 5 may.- S.5.]
Sovet dövründə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin kəndlərdə iş üzrə şöbə müdiri, AK(b)P Bakı Komitəsinin katibi, “Bakinski raboçi” və “Kommunist” qəzetlərinin redaktoru kimi çalışıb. O, 1924-1930-cu illərdə AK(b)P MK katibi, Azərbaycan SSR xalq maarifi komissarı, “Azərnəşr”in direktoru olub, 1930-cu ildə isə KP Zaqafqaziya ölkə komitəsinin katibi seçilıb.
Ömrünün son illərində Axundov SSRİ EA-nın Azərbaycan filialında, AK(b)P MK yanında Partiya Tarixi İnstitutunda işləyib, Azərbaycan SSR XKS yanında İncəsənət işləri idarəsinin rəisi olub. O, Marksın, V.Leninin əsərlərinin Azərbaycan dilinə ilk tərcüməçilərindən olub, Azərbaycan dilində siyasi terminologiya yaradılmasında və yeni əlifbaya keçilməsində fəal iştirak edib. Axundov tarix, ədəbiyyat və incəsənətə dair bir sıra əsərlərin müəllifi, ikicildlik “Rusca-türkcə” lüğətin tərtibçilərindən biri və redaktoru olub. [Большая советская энциклопедия. Москва-1969-1986]
Ruhulla Axundov 1938-ci ildə tutduğu bütün vəzifələrdən azad edilib, partiya sıralarından uzaqlaşdırılıb. O, həbs olunub və ölüm hökmünə məhkum edilərək 19 apreldə güllələnib. Axundov Moskvada NKVD-nin gizli poliqonu olan “Kommunarka-Loza”da dəfn olunub.
M.Ə.Rəsulzadənin sözlərindən: “Azərbaycanın sovetləşdirildiyi ilk gündən başlayaraq müsavatçılıq və pantürkizmə qarşı amansız mübarizə aparan Ruhulla Axundov “pantürkizmin zəhərli bir nümayəndəsi və Müsavat partiyasının zavallı bir agenti” kimi günahlandırılmışdır”. [Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I cild. Bakı-2004]
