top
Müstəqil Azərbaycanın ilk şeyxülislamı: Ağa Əlizadə
09 aprel 2022, 01:30
- +

Müstəqil Azərbaycanın ilk şeyxülislamı: Ağa Əlizadə

Şeyxülislam Zeynalabdin Əlizadə 22 oktyabr 1871-ci ildə Bakının Pirşağı qəsəbəsində, ruhani ailəsində anadan olub.

Zeynalabdin ilk təhsilini İçərişəhərdə yerləşən mədrəsədə alıb. O, Bağdad Universitetinin ilahiyyat fakültəsini bitirdikdən sonra Nəcəf şəhərindəki Ali Dini Universitetdə təhsil alıb.

Axund Ağa 1903-cü ildə 32 yaşında Təzəpir məscidinə axund təyin edilib, 1904-cü ildə isə Qafqaz müsəlmanları Şiə Ruhani İdarəsinin üzvü seçilib. Ağa Əlizadə 1907-ci ildə Bakıda “Səadət” Müsəlman Ruhani Cəmiyyəti yaradıb və onun sədri olub. Cəmiyyətin fəaliyyətində yazıçı Nəcəf bəy Vəzirov, milyonçular İsa bəy Aşurbəyov, Hacı Zeynalabdin Tağıyev və başqa elm, mədəniyyət və din xadimləri iştirak ediblər. [Qılman İlkin. Bakı və bakılılar. Bakı-2006]

1917-ci ildə Ağa Əlizadə ilə Təzəpir məscidində görüşən N.Nərimanov ondan xahiş etdi ki, Nargin adasında dözülməz şəraitdə saxlanılan türk əsgər və zabitlərinə kömək etsin. Bundan sonra cümə namazına gələn Axund Ağa Əlizadə əhaliyə əsgərlərin ağır vəziyyəti haqqında məlumat verdi. Yüzlərlə insan Təzəpir məscidinə gələrək türk əsgərlərinə ərzaq, pul və dərmanla yardım etməyə başladılar.

1918-ci ildə Ağa Əlizadə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri və şeyxülislam seçildi: “Bakı Soveti rəhbərliyi Ağa Əlizadədən Azərbaycan torpaqlarını bolşevik-daşnak qüvvələrindən azad etməyə gələn türk əsgərlərinin hərəkətlərini lənətləyən fətva verməyi tələb edirdi…Axund Ağa Əlizadə onların bu tələbini rədd etdi. Sentyabrın ortalarında Qafqaz İslam Ordusu və onun 29 yaşlı komandanı Nuru Paşa Bakı şəhərini bolşeviklərdən azad etdi. Bakı əhalisinin xahişi ilə Axund Ağa Əlizadə Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru Paşanı sentyabrın 16-da Təzəpir məscidinə dəvət etdi…” . [Cümhuriyyətin və sovet dövrünün Şeyxülislamı. Bakı-2011]

Ağa Əlizadə 1920-ci ilə qədər şeyxülislam vəzifəsini tutdu. 1920-ci ildə isə Qafqaz Müsəlmanları Ruhani İdarəsi ləğv olundu və o, vəzifəsindən azad edildi. 1944-cü ildə idarənin fəaliyyəti bərpa edildi və Axund Ağa yenidən Qafqaz şeyxülislamı seçildi. Bundan sonra o, dünyanın bir çox ölkələrində təşkil olunmuş konfranslarda iştirak edib və Sovet müsəlmanları adından nitq söyləyib. [Cavid Zeynallı. Cümhuriyyətimizin Şeyxülislamı və ya “İstiqlal hər bir şəxsiyyətə lazımdır”. 525-ci qəzet.-2018.- 28 iyul.- S.14.]

Ağa Əlizadə 15 dekabr 1954-cü ildə 84 yaşında Bakıda vəfat edib. Pirşağıda şeyxülislamın adını daşıyan küçə var.

Son xəbərlər

Xəbər
Dünən, 18:00

Azərbaycanda bu şəxslərin maaşı artırılacaq

Xəbər
Dünən, 17:30

Müəllimlərin imtahanında 5 sual səhv çıxdı

Xəbər
Dünən, 17:00

Sabah çimərliklərdə hava necə olacaq?

Xəbər
Dünən, 17:00

Azərbaycan dili imtahanında ən yüksək nəticə göstərən Bakı məktəbləri - SİYAHI

Xəbər
Dünən, 16:30

Botoks elətdirən bloqerin qolu işləmir, yata bilmir - VİDEO

Xəbər
Dünən, 16:00

Bakıda fəhlə "TikTok"da xanımlara jeton göndərmək üçün 7300 ABŞ dolları oğurladı

Xəbər
Dünən, 15:29

Bakılı görkəmli bəstəkarın doğum günüdür

Xəbər
Dünən, 15:04

Tələbələrin yerdəyişməsi üzrə nəticələr açıqlandı

Xəbər
Dünən, 14:35

Müəlliməni güllələyən şagirdin atası cəzalandırıldı

Xəbər
Dünən, 14:28

Dövlət Məşğulluq Agentliyinin şöbə müdiri vəzifəsindən azad edildi

Xəbər
Dünən, 14:00

Sabah Bakıda 36 dərəcə isti olacaq

Xəbər
Dünən, 13:29

32 yaşlı şəxsin meyiti öz həyətində tapıldı

Xəbər
Dünən, 13:09

Abşeron və Bakının bu ərazilərində iki gün su olmayacaq

Xəbər
Dünən, 12:30

Bakıda yarım milyonluq qızılı ələ keçirən əcnəbi qadına cəza istənildi

Xəbər
Dünən, 12:00

Bakıda kişini maşın vurub öldürdü

Xəbər
Dünən, 11:30

Baş nazir TƏBİB rəhbərini bu vəzifədən azad etdi

Xəbər
Dünən, 10:34

Qobustan qəsəbəsi ərazisində yeni körpünün inşası yekunlaşdı - VİDEO

Xəbər
Dünən, 09:47

Rəis müavini olmaq istədi, 64 min manat pul verdi

Xəbər
Dünən, 09:21

44 yaşlı kişi ilə qeyri-rəsmi yaşayan qadın döyüldü — Səbəb

Xəbər
27 iyul 2026, 18:00

Bakıda DƏHŞƏT: Dənizdə batan 4 nəfərdən 3-ü xilas edildi, 1-i öldü

Xəbər
27 iyul 2026, 17:20

Bakıdakı çimərlikdə ilanlarla insanlar bir yerdə üzürlər - VİDEO

Xəbər
27 iyul 2026, 16:42

İran AzTV-ni "düşmən media qurumları" siyahısına daxil etdi - MEDİA bəyanat yaydı

Xəbər
27 iyul 2026, 15:51

Paytaxt yollarında təhlükəli anlar: Azyaşlılar skuterlə əks istiqamətdə hərəkət etdilər - VİDEO

Xəbər
27 iyul 2026, 15:40

Bakıda əsən güclü külək sabah gündüz saatlarınadək davam edəcək

Oxşar xəbərlər