top
Sovet Azərbaycanının ilk xalq maarif komissarı Dadaş Bünyadzadə
07 iyun 2022, 02:30
- +

Sovet Azərbaycanının ilk xalq maarif komissarı Dadaş Bünyadzadə

Dadaş Xoca oğlu Bünyadzadə 8 aprel 1888-ci ildə Bakının Fatmayı kəndində anadan olub.

O, ilk təhsilini mollaxanada alıb, sonra isə bir il Bakıda rus-tatar məktəbində oxuyub. Dadaş kiçik yaşlarından əmək fəaliyyətinə başlayıb, Bakı daş karxanalarının birində arabaçı, çəkicvuran işləyib. Bünyadzadə 1907-ci ildə “Nicat” cəmiyyətinin kursunda, 1908-ci ildə isə 8 aylıq türk pedaqoji kursunda oxuyub. O, həyatının bu dövrü haqqında belə yazmışdı: “Səhərdən gündüz saat 3-dək mən çəkicvuran fəhlə sifətilə işləyirdim, gündüz saat 4-dən axşam saat 7-dək axşam kursunda oxuyur, axşam 8-dən sonra isə axşam kursunda rus dilini öyrənirdim”. [Qasımlı M. Hüseynov C. Azərbaycanın baş nazirləri. Bakı-2015]

1908-ci ildə Bünyadzadə İran inqilabçılarına yardım üçün Təbrizdə olub, İrandan qayıdanda - 1909-cu ildə Tiflisdə həbs edilib. Üç ay sonra azad olunaraq o, Bakıya gəlib, lakin 1911-ci ildə yenidən həbs olunaraq Mərkəzi Asiyaya sürgün edilib. 1912-ci ildə sürgün vaxtı amnistiyaya düşən Bünyadzadə Bakıya qayıdıb. [Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti uğrunda fəal mübarizlər. Bakı-1958]

1918-ci ildə Həştərxana gedən Dadaş Bünyadzadə quberniya komitəsinə üzv seçilib, tatar dilində “Tartış” (Mübarizə) və Azərbaycan dilində çap olunan “Hümmət” qəzetlərinin redaktoru olub. O, 1918 və 1921-ci illərdə Moskvada Leninlə görüşüb. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Bünyadzadə Dövlət Plan Komissiyasının sədri, ZSFSR xalq torpaq komissarı, Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri və digər mühüm vəzifələrdə çalışıb. [Большая советская энциклопедия. Москва-1969-1986]

1920-1922-ci illərdə Dadaş Bünyadzadə Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığına (XMK) başçılıq edib və Sovet Azərbaycanının ilk xalq maarif komissarı olub. O, “Xalq maarifi” jurnalında dərc olunmuş “Maarif və dövlət” adlı məqaləsində yazırdı: “Şuralar hökumətinin başlıca və əsaslı qanunlarından biri də elmi, maarifi və sənayeni dirçəltməkdir. Bundan sonra oxumaq, yazmaq, bilmək, sənət öyrənmək hamıya borcdur. Belə ki, elmsiz və sənətsiz bir adam tapılmayacaqdır”.

Bünyadzadə müəllimə olan ehtiyacı ödəmək üçün qısamüddətli kurslar açır, bir sıra qərarlar qəbul edir. Bunların sırasında Azərbaycan dilində məktəb sənədlərinin aparılması, Azərbaycan Dövlət Universiteti haqqında, universitet işçilərinin əməkhaqqı barəsində, tədris planları haqqında və digər qərarlar var.

Bünyadzadə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir.

1930-cu illərdə XKS-nin sədri olan Dadaş Bünyadzadə Azərbaycan müəllimlərinin V qurultayındakı məruzəsində yeni əlifbaya keçilməsini ən böyük nailiyyət adlandırıb. [https://www.muallim.edu.az/www.old/arxiv/2011/21/26.htm]

Dadaş Bünyadzadə 20 iyun 1937-ci ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edilib. O, antisovet millətçi təxribat və terror təşkilatına rəhbərlik etməsində ittiham olunub və 21 aprel 1938-ci ildə Moskvada güllələnib. Bünyadzadə 1955-ci ildə bəraət alıb. [https://lists.memo.ru/d5/f407.htm]

Yeni Yasamalda yerləşən küçələrdən biri Dadaş Bünyadzadənin adını daşıyır.

Son xəbərlər

Xəbər
Bu gün, 18:00

Azərbaycanda bu şəxslərin maaşı artırılacaq

Xəbər
Bu gün, 17:30

Müəllimlərin imtahanında 5 sual səhv çıxdı

Xəbər
Bu gün, 17:00

Sabah çimərliklərdə hava necə olacaq?

Xəbər
Bu gün, 17:00

Azərbaycan dili imtahanında ən yüksək nəticə göstərən Bakı məktəbləri - SİYAHI

Xəbər
Bu gün, 16:30

Botoks elətdirən bloqerin qolu işləmir, yata bilmir - VİDEO

Xəbər
Bu gün, 16:00

Bakıda fəhlə "TikTok"da xanımlara jeton göndərmək üçün 7300 ABŞ dolları oğurladı

Xəbər
Bu gün, 15:29

Bakılı görkəmli bəstəkarın doğum günüdür

Xəbər
Bu gün, 15:04

Tələbələrin yerdəyişməsi üzrə nəticələr açıqlandı

Xəbər
Bu gün, 14:35

Müəlliməni güllələyən şagirdin atası cəzalandırıldı

Xəbər
Bu gün, 14:28

Dövlət Məşğulluq Agentliyinin şöbə müdiri vəzifəsindən azad edildi

Xəbər
Bu gün, 14:00

Sabah Bakıda 36 dərəcə isti olacaq

Xəbər
Bu gün, 13:29

32 yaşlı şəxsin meyiti öz həyətində tapıldı

Xəbər
Bu gün, 13:09

Abşeron və Bakının bu ərazilərində iki gün su olmayacaq

Xəbər
Bu gün, 12:30

Bakıda yarım milyonluq qızılı ələ keçirən əcnəbi qadına cəza istənildi

Xəbər
Bu gün, 12:00

Bakıda kişini maşın vurub öldürdü

Xəbər
Bu gün, 11:30

Baş nazir TƏBİB rəhbərini bu vəzifədən azad etdi

Xəbər
Bu gün, 10:34

Qobustan qəsəbəsi ərazisində yeni körpünün inşası yekunlaşdı - VİDEO

Xəbər
Bu gün, 09:47

Rəis müavini olmaq istədi, 64 min manat pul verdi

Xəbər
Bu gün, 09:21

44 yaşlı kişi ilə qeyri-rəsmi yaşayan qadın döyüldü — Səbəb

Xəbər
Dünən, 18:00

Bakıda DƏHŞƏT: Dənizdə batan 4 nəfərdən 3-ü xilas edildi, 1-i öldü

Xəbər
Dünən, 17:20

Bakıdakı çimərlikdə ilanlarla insanlar bir yerdə üzürlər - VİDEO

Xəbər
Dünən, 16:42

İran AzTV-ni "düşmən media qurumları" siyahısına daxil etdi - MEDİA bəyanat yaydı

Xəbər
Dünən, 15:51

Paytaxt yollarında təhlükəli anlar: Azyaşlılar skuterlə əks istiqamətdə hərəkət etdilər - VİDEO

Xəbər
Dünən, 15:40

Bakıda əsən güclü külək sabah gündüz saatlarınadək davam edəcək

Oxşar xəbərlər