top
Sovet Azərbaycanının ilk xalq maarif komissarı Dadaş Bünyadzadə
07 iyun 2022, 02:30
- +

Sovet Azərbaycanının ilk xalq maarif komissarı Dadaş Bünyadzadə

Dadaş Xoca oğlu Bünyadzadə 8 aprel 1888-ci ildə Bakının Fatmayı kəndində anadan olub.

O, ilk təhsilini mollaxanada alıb, sonra isə bir il Bakıda rus-tatar məktəbində oxuyub. Dadaş kiçik yaşlarından əmək fəaliyyətinə başlayıb, Bakı daş karxanalarının birində arabaçı, çəkicvuran işləyib. Bünyadzadə 1907-ci ildə “Nicat” cəmiyyətinin kursunda, 1908-ci ildə isə 8 aylıq türk pedaqoji kursunda oxuyub. O, həyatının bu dövrü haqqında belə yazmışdı: “Səhərdən gündüz saat 3-dək mən çəkicvuran fəhlə sifətilə işləyirdim, gündüz saat 4-dən axşam saat 7-dək axşam kursunda oxuyur, axşam 8-dən sonra isə axşam kursunda rus dilini öyrənirdim”. [Qasımlı M. Hüseynov C. Azərbaycanın baş nazirləri. Bakı-2015]

1908-ci ildə Bünyadzadə İran inqilabçılarına yardım üçün Təbrizdə olub, İrandan qayıdanda - 1909-cu ildə Tiflisdə həbs edilib. Üç ay sonra azad olunaraq o, Bakıya gəlib, lakin 1911-ci ildə yenidən həbs olunaraq Mərkəzi Asiyaya sürgün edilib. 1912-ci ildə sürgün vaxtı amnistiyaya düşən Bünyadzadə Bakıya qayıdıb. [Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti uğrunda fəal mübarizlər. Bakı-1958]

1918-ci ildə Həştərxana gedən Dadaş Bünyadzadə quberniya komitəsinə üzv seçilib, tatar dilində “Tartış” (Mübarizə) və Azərbaycan dilində çap olunan “Hümmət” qəzetlərinin redaktoru olub. O, 1918 və 1921-ci illərdə Moskvada Leninlə görüşüb. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Bünyadzadə Dövlət Plan Komissiyasının sədri, ZSFSR xalq torpaq komissarı, Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri və digər mühüm vəzifələrdə çalışıb. [Большая советская энциклопедия. Москва-1969-1986]

1920-1922-ci illərdə Dadaş Bünyadzadə Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığına (XMK) başçılıq edib və Sovet Azərbaycanının ilk xalq maarif komissarı olub. O, “Xalq maarifi” jurnalında dərc olunmuş “Maarif və dövlət” adlı məqaləsində yazırdı: “Şuralar hökumətinin başlıca və əsaslı qanunlarından biri də elmi, maarifi və sənayeni dirçəltməkdir. Bundan sonra oxumaq, yazmaq, bilmək, sənət öyrənmək hamıya borcdur. Belə ki, elmsiz və sənətsiz bir adam tapılmayacaqdır”.

Bünyadzadə müəllimə olan ehtiyacı ödəmək üçün qısamüddətli kurslar açır, bir sıra qərarlar qəbul edir. Bunların sırasında Azərbaycan dilində məktəb sənədlərinin aparılması, Azərbaycan Dövlət Universiteti haqqında, universitet işçilərinin əməkhaqqı barəsində, tədris planları haqqında və digər qərarlar var.

Bünyadzadə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir.

1930-cu illərdə XKS-nin sədri olan Dadaş Bünyadzadə Azərbaycan müəllimlərinin V qurultayındakı məruzəsində yeni əlifbaya keçilməsini ən böyük nailiyyət adlandırıb. [https://www.muallim.edu.az/www.old/arxiv/2011/21/26.htm]

Dadaş Bünyadzadə 20 iyun 1937-ci ildə sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edilib. O, antisovet millətçi təxribat və terror təşkilatına rəhbərlik etməsində ittiham olunub və 21 aprel 1938-ci ildə Moskvada güllələnib. Bünyadzadə 1955-ci ildə bəraət alıb. [https://lists.memo.ru/d5/f407.htm]

Yeni Yasamalda yerləşən küçələrdən biri Dadaş Bünyadzadənin adını daşıyır.

Son xəbərlər

Xəbər
Bu gün, 17:29

Oğlunu işə düzəltmək istəyən ANA ALDADILDI

Xəbər
Bu gün, 16:00

Amerikalı ilə evləndi, vəhşicəsinə güllələndi - Azərbaycanlı müğənninin faciəvi sonu

Xəbər
Bu gün, 14:50

Badamdarlıların avtobus problemi - "Hər gün 3 manat taksiyə verə bilmərik"

Xəbər
Bu gün, 12:57

"Toyota Bakı Mərkəzi"nin əməkdaşı həbs edildi - 610 min manatlıq fırıldaq

Xəbər
Bu gün, 12:36

Azər Aydəmir aidiyyəti qurumlara MÜRACİƏT ETDİ

Xəbər
Bu gün, 11:07

Yol polisi sürücülərə MÜRACİƏT ETDİ

Səbail
Bu gün, 09:52

Bakının bitməyən tıxacı...

Xəbər
Dünən, 17:48

"Bank Respublika" "Access Bank"ı alır

Xəbər
Dünən, 17:38

Ağac bordürü aşırtdı, barmaqlıqları əydi - Tədbir görən isə yoxdur

Xəbər
Dünən, 16:39

Bəzi müəllimlər qız uşaqlarını ərə getməyə çağırır - Deputatdan İDDİA

Xəbər
Dünən, 15:03

Ərini basdırıb üstündə güllər əkən qadına HÖKM OXUNDU

Xəbər
Dünən, 14:00

"TikTok"da qız adı ilə bacısının keçmiş əri ilə danışıb evə çağırdı

Xəbər
Dünən, 13:50

"Məni qınadılar ki, qızından imtina etmisən, dedim ki, nə gic-gic danışırsınız?" - Xalq artisti əsəbiləşdi

Xəbər
Dünən, 12:01

"Koroğlu"da yeni dəyişiklik: Ekspres avtobuslar üçün ayrıca zolaq yaradıldı

Xəbər
Dünən, 11:57

Bakı metrosunda tarixi yenilik: "Avtovağzal"dan bütün stansiyalara getmək mümkün olacaq

Xəbər
Dünən, 10:01

"Atana deyərəm" – Yeniyetmə qızı gizli videosu ilə şantaj etdi

Xəbər
10 sentyabr 2026, 17:32

Dərsliklərə "sağlam qidalanma" mövzusu daxil ediləcək, kadr hazırlığı təkmilləşdiriləcək

Xəbər
10 sentyabr 2026, 16:56

Restorandan oğurladığı ətləri kasıblara payladı - Bakıda KURYOZ OLAY

Xəbər
10 sentyabr 2026, 15:30

İlham Mirzəyev xəstəxanadan evə buraxıldı

Xəbər
10 sentyabr 2026, 14:28

Döşəməni təmizlədikləri bez ilə eskalatorun tutacaqlarını SİLDİLƏR

Xəbər
10 sentyabr 2026, 12:11

Prezident Qaradağ rayonunda kağız və gigiyenik məhsulların istehsalı müəssisəsinin açılışında iştirak edib

Xəbər
10 sentyabr 2026, 11:21

Dövlət işçilərinə maaş əlavələri və mükafatlar belə veriləcək - Prezidentdən Fərman

Xəbər
10 sentyabr 2026, 10:49

Arvadını döyən stomatoloq: "Evdən 100 min manat götürdüyümü dedi, üzümə tüpürdü"

Xəbər
10 sentyabr 2026, 09:50

Bakıda kişi arvadını iş yerində döydü

Oxşar xəbərlər