Sergey Yesenin ilk dəfə Bakıya 20 sentyabr 1924-cü ildə gəlir. Burada olduğu müddət o, Mərdəkanda vaxtilə milyonçu Murtuza Muxtarovun mülkü olan bağ evində qalırdı (1975-ci ildə burada Yeseninin muzeyi fəaliyyətə başlamışdır).
Deyilənə görə, şair o vaxtlar İrana getmək, Şərq şairləri olan Xəyyamın, Firdovsinin vətənini gəzmək arzusunda idi. Yeseninin yaradıcılığını sevən Kirov İran səfərinin təhlükəli olduğunu düşünərək, Yeseninin oraya getməsini istəmirdi. Bu səbəbdən bolşevik Kirov şairin yaxın dostu, jurnalist Çaginə tapşırır ki, Bakıda Yesenin üçün İran illüziyası yaratsın. [С.А.Есенин в воспоминаниях современников: в двух томах. Т-2. Москва-1986]
Şair Qılman İlkin belə yazırdı: “...Şərq klassik şeirinə vurğun olan Yesenin İrana getmək istəyəndə Sergey Kirov onu aldadıb paroma oturdur və Xəzərə çıxardıb Zirə, Hövsan, Zığ sahilləri ilə yenidən Mərdəkana gətirir ki, guya bura İrandır. Şair buna əvvəl inanır. Aldadıldığını sonradan başa düşəndə isə o qədər də incimir. Çünki bura da onun ürəyincə idi”. [İsaxanlı İ. Sergey Yesenin. Bakı-2010]
Yesenin növbəti dəfə Bakıya 30 mart 1925-ci ildə gəlir və 2 ay burada qalır. 25 may 1925-ci ildə şairin Bakını tərk etdiyi gün “Bakinski raboçi” qəzetində onun “Əlvida, Bakı” şeiri dərc edilir:
Əlvida, ey Bakı, vəfalı şəhər!
Səni mən bir də görmədim, bəlkə!
Qəlbim eşqinlə çırpınar, döyünər,
Ey mənə mehriban olan ölkə!
Əlvida, ey Bakı, günəşli şəhər!
Ey şüalandıran fikirlərimi!
Mənə ilham verən səmavi Xəzər –
Məni tərk eyləməz məzara kimi!
Rəfiq Zəkanın tərcüməsi (1964)
Lakin Yesenin Bakıdan ayrı qala bilmir, iyul ayında nişanlısı ilə yenidən buraya gəlir və sentyabra qədər şəhərdə qalır. Burada o, məşhur “İran nəğmələri” silsiləsini bitirir. Bu, Yeseninin Bakı ilə son görüşü idi. 3 aydan sonra şair Leninqradda (Sankt-Peterburq) özünü asaraq intihar etmişdir.
1924-1925-ci illərdə - Yesenin Bakıda olduğu dövrdə, Bakı mətbuatında onun 39 əsəri (37 şeir və 2 poema) dərc edilmişdir. [Məmmədli N. Əlvida, Bakı! Daha çətin bir də görüşək...Mədəniyyət.- 2020.- 22 may.- S.7.]
