Azərbaycanda vaxtı keçmiş və problemli kreditlərin artması ilə bağlı məlumat verilir. Martın 1-nə olan vəziyyətə görə, vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 480.1 milyon manat təşkil edib və bu da fevralın 1-i ilə müqayisədə 1.05% artım göstərib. Bundan başqa, ilin əvvəlinə nisbətən artım 6.9%, son bir ildə isə 2.3% olub.
Problemli kreditlərin ümumi kredit portfelindəki xüsusi çəkisi fevralın sonuna 1.6% təşkil edib. Bu göstərici əvvəlki dövrlərlə müqayisədə müəyyən dəyişikliklər göstərir. Məsələn, yanvarın sonuna da eyni göstərici 1.6% olub, amma dekabrın sonuna 1.5%, ötən ilin fevralın sonuna isə 1.9% təşkil etmişdi.
Bu göstəricilərin Azərbaycanda kreditlərin ödənilməsində yaranan çətinlikləri və vaxtı keçmiş borcların artdığını göstərdiyi bildirilir. Bunun, həm banklar, həm də ölkə iqtisadiyyatı üçün müəyyən risklər yarada biləcəyi fikirləri var.
Bəs, görəsən, problemli kreditlərin məbləğinin artmasının səbəbi nədir?
Mövzu ilə bağlı Bakuplus.az-a açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, bu daha çox texniki artım kimi qiymətləndirilə bilər:
“Çünki burada ciddi həcmli artımdan söhbət getmir. Problemli kredit portfelinə münasibətdə xüsusi çəkisi də artmır. İndiki halda yol verilən hədd bazar prinsiplərinə görə, 3 faizdir. Bu göstərici 1,6 faiz səviyyəsindədir. Çox aşağı və optimal bir göstəricidir. Biz hətta müqayisə aparmış olsaq, görərik ki, ötən ilin noyabr ayında bu göstərici bugünkü ilə müqayisədə daha yuxarı olub.
Sonrakı aylarda yenidən azalma baş verib. Burada söhbət təxminən 10-15, 20-30 milyon ətrafında indikatorların aylar üzrə bir-birindən fərqlənməsindən gedir. Hər hansı bir iri kredit ödəyicisi üzrə artıq gecikmə qeydə alınırsa, avtomatik olaraq müvafiq indikator dəyişikliyə gətirib çıxara bilər”.
“Struktur təhlili onu göstərir ki, nə valyutada olan kreditlər üzrə problemli kredit həcmi, nə də milli valyutada qısa müddətli dövr üzrə problemli, vaxtı keçmiş məbləğ artmayıb. Yalnız uzunmüddətli və milli valyutada olan kreditlər üzrə bu məbləğ artıb. Ehtimal olunur ki, bu bir neçə iri müştərinin öhdəliklərini yerinə yetirə bilməməsi səbəbindən yaranmış bir məsələdir. Bu hallar adətən ya kredit restrukturizasiya edilir, ya da hansısa formada şirkət öhədliklərini yerinə yetirir.
Düşünürəm ki, problemli kreditlərin artması ilə bağlı davamlı təzyiqlər yoxdur. Əgər davamlı təzyiqlər ortaya çıxarsa, bu zaman Mərkəzi Bank tərəfindən aidiyyəti adekvat siyasətin həllərin təşviq edilməsinə zərurət yarana bilər. İndiki halda proses stabil görünür. Ciddi risk yaranma ehtimalı yoxdur. Ümid edirəm, növbəti dövrlərdə belə bir çətinlik ortaya çıxmayacaq”, - deyə R.Həsənov əlavə edib.
Nəzrin Vahid
