Yollarda üzərinə “sürücülük təlimi” yazılmış avtomobilləri az qala hər gün görmək mümkündür. Özlərini təlimçi kimi təqdim edən şəxslər isə adətən hansısa kursun müəllimi olduqlarını bildirirlər.
Təlimlərin artması təlim alan və təlim verən şəxslərin bu sahədə hüquqi maarifləndirilməsinə zərurət yaradır. Elə səhər saatlarında yayılan qəza xəbəri də buna işarədir.
Belə ki, Esmira Binnətəliyeva idarə etdiyi "Hyundai Accent" markalı təlim avtomobili ilə hərəkətdə olarkən "Mercedes" markalı avtomobildən düşən sürücünü vurub. Nəticədə kişi hadisə yerində keçinib.
Belə bir sual yaranır: təlimçinin iştirakı ilə idarə edilən avtomobilin qəza törətdiyi zaman məsuliyyəti kim daşıyır?
Məsələni Bakuplus.az-a şərh edən hüquqşünas Ruslan Mustafazadə deyir ki, hadisə törədildiyi zaman bütün məsuliyyət təlimçinin üzərində olur:
“Son zamanlar sosial şəbəkələrdə sürücülük kurslarının keçirilməsi ilə bağlı kifayət qədər elanlarla rastlaşırıq. Hətta bəzi təlimçilər müştəri cəlb etmək üçün video süjetlər hazırlayırlar. Əvvəllər bu təlimlər sürücülük məktəblərinin tərkibində keçirilirdi.
Qanunvericiliyə görə, bu tip qəza hallarında məsuliyyət təlimçinin üzərinə düşür. Qeyd edim ki, avtomobilin təlimdə istifadə edilməsi üçün lazımi qurğularla təchiz edilməsi çox vacib məsələdir. Çünki hər hansı bir hadisənin baş vermə anında təlimçi bunun qarşısını almaq üçün müvafiq avadanlıqlara sahib olmalıdır. Bunlar rəsmi fəaliyyət göstərən təlim kursları ilə bağlıdır.
Qeyri-rəsmi fəaliyyət göstərən təlimçilər həm hadisənin baş verməsinə, həm də qanunsuz iş görməsinə görə məsuliyyətə cəlb olunurlar”.
İnsanlarda inamsızlıq yaradan sürücülük kurslarındakı problem nədir?
Nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərov saytımıza açıqlamasında qeyd edir ki, bunların hamısının başlıca problemi təhsildir:
“Bu gün çox təəssüf ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən sürücülük kursları formal fəaliyyət göstərir. Əsasən də, vəziyyət rayon və bölgələrimizdə belədir. Təlimçilərdə yol hərəkəti qaydalarını, avtomobili düzgün idarə etməyi öyrədə bilməmək problemi var. Bu məsələlərin həlli ilə ciddi məşğul olmaq lazımdır. Sürücü mədəniyyətsizliyi, yol hərəkəti qaydalarının pozulması, qəzaların artması sürücülük məktəblərindəki boşluqdan xəbər verir. Mən düşünürəm ki, bu problem ümumi təhsillə bağlıdır.
Vətəndaşlarımıza tövsiyə edirik ki, sürücülük kursu seçəndə çoxlu araşdırma aparsınlar. Bu sahədə real tədrisi olan, lisenziya verilən kurslarla işləsinlər”.
Hadisənin digər tərəfi isə sürücülük təlimçisi olmaq üçün qoyulan tələblərdir.
Araşdırma zamanı məlum olur ki, “Yol Hərəkəti Haqqında” qanuna əsasən, nəqliyyat vasitələrinin idarə edilməsi üzrə ilkin təlim bağlı meydançalarda və ya avtodromlarda keçirilməlidir. Yollarda sürmə yalnız təlim verən şəxsin iştirakı ilə nəqliyyat vasitəsini sürməyi öyrənən şəxsin onu idarə etməkdə ilkin vərdişi olduqda icazə verilir.
“Yol Hərəkəti Haqqında” qanunun 1-ci maddəsinin 32-ci bəndinə əsasən, sürücülüyü öyrədən avtomobil təlimatçısı da sürücüyə bərabər tutulur.
İkitərəfli idarə etmə qurğuları ilə təchiz olunmuş təlim avtomaşınlarının idarə edilməsi zamanı müdavim (sürməyi öyrənən) tərəfindən yol hərəkəti qaydalarının pozulmasına görə məsuliyyəti bunun qarşısını almaq imkanında olmuş təlimatçı daşıyır. Yalnız təlimatçının göstərişlərinə əməl etmədikdə isə məsuliyyət avtomaşını bilavasitə idarə edən şəxsdə olur.
Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, “Yol Hərəkəti Haqqında” qanunun 78-ci maddəsinə əsasən, sürmə təlimi verən şəxsin üstündə həmin kateqoriyalı nəqliyyat vasitəsini sürmə təlimi vermək hüququna dair sənəd və ya azı 5 il sürücülük stajına malik olmasına, habelə müvafiq kateqoriyalı nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququna dair vəsiqə olmalıdır.
Eyni zamanda, təlim keçmə qaydasının pozulmasına görə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327.1-ci maddəsinə əsasən, 40 manat məbləğində cərimə nəzərdə tutulur.
Fidan İlqar
